Denk even na alvorens het Nederlands paspoort in te leveren.

Als het aan Donner ligt kun je niet zo maar terug.

Lees het artikel via deze link

Op expat.com gelezen:

Het overkomt jaarlijks een flink aantal personen. Bij het verlengen van het Nederlandse paspoort bij de Nederlandse diplomatieke post, deelt de ambassade medewerker doodleuk mee dat je geen Nederlander meer bent.

Als dan na onderzoek inderdaad blijkt dat de Nederlandse nationaliteit is verloren - bijvoorbeeld omdat de 'Nederlander' vrijwillig een andere nationaliteit heeft aangenomen - dan is deze persoon oud-Nederlander.

Stel dat deze oud-Nederlander vervolgens wil terugkeren naar Nederland, wat dan?

EU-nationaliteit
Een oud-Nederlander die een nationaliteit van een van de lidstaten van de Europese Unie heeft zal geen problemen ondervinden bij zijn of haar terugkeer naar Nederland. Immers, een persoon met een EU-nationaliteit mag zich vanwege het vrije verkeer van personen vestigen in een andere EU-lidstaat en deze EU-onderdaan is het ook toegestaan om te werken.

Andere nationaliteit
Een oud-Nederlander die niet een nationaliteit heeft van een van de EU-lidstaten heeft een verblijfsvergunning nodig om in Nederland te kunnen verblijven en werken. Een oud-Nederlander kan onder bepaalde voorwaarden een verblijfsvergunning in het kader van wedertoelating verkrijgen.

Dan gaat het om de categorie 'spijtemigranten' zoals zij ook wel worden genoemd. Om in aanmerking te komen voor een dergelijke verblijfsvergunning moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan:

  • de persoon moet geboren én getogen zijn in Nederland
  • de persoon moet oud-Nederlander zijn
  • de persoon mag geen strafblad hebben.

De oud-Nederlander hoeft bij de verblijfsvergunningsaanvraag niet aan te tonen dat hij of zij beschikt over voldoende middelen van bestaan en ook het hebben van een geldig paspoort is geen vereiste.

Geboren en getogen in Nederland
De vraag resteert wat wordt verstaan onder 'geboren en getogen zijn in Nederland'. Als uitgangspunt kan worden genomen dat ten minste de basisschool in Nederland moet zijn doorlopen, maar er zijn gevallen bekend waarbij ook het doorlopen van de middelbare school als vereiste werd gesteld. Het is in elk geval zaak dat de oud-Nederlander met zoveel mogelijk bewijsmateriaal aantoont dat hij of zij in Nederland is geboren en een flink deel van zijn of haar jeugd in Nederland heeft verbleven.

Verblijfsvergunning voor 5 jaar
Wanneer aan alle voorwaarden wordt voldaan, wordt een verblijfsvergunning in het kader van wedertoelating voor vijf jaren verleend. Na één jaar kan de oud-Nederlander op basis van artikel 6 eerste lid onder f Rijkswet op het Nederlanderschap 2003 opteren voor het Nederlanderschap (zie hiervoor ook mijn artikel over verlies van het Nederlanderschap uit 2010). Het Nederlanderschap wordt op deze manier op relatief eenvoudige wijze verkregen, zonder dat daarbij wordt geëist dat afstand moet worden gedaan van de andere nationaliteit.

Recent wetsvoorstel
De vraag is hoe lang de optiemogelijkheid voor oud-Nederlanders nog zal bestaan zonder afstand te doen van de andere nationaliteit. In een recent wetsvoorstel heeft de Minister Donner voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, aangegeven dat hij voornemens is om de wet zo aan te passen dat oud-Nederlanders die wensen te opteren voor het Nederlanderschap afstand zullen moeten doen van hun andere nationaliteit. In november 2011 wordt het wetsvoorstel in de Tweede Kamer behandeld.

Er bestaat vaak onduidelijkheid over de vraag of een persoon naast de Nederlandse nationaliteit andere nationaliteiten mag hebben. In mijn praktijk worden daar veel vragen over gesteld die zich niet eenduidig laten beantwoorden. ( Schrijfster Suzanne Mooij werkt als advocaat Nationaliteitsrecht en Vreemdelingenrecht bij Everaert Advocaten in Amsterdam, zij is expert Nationaliteitsrecht.)

Dubbele nationaliteit is een fenomeen waar in het politieke debat de laatste jaren veel aandacht aan is besteed. Zelfs politici met een dubbele nationaliteit werden in dit debat niet gespaard. 'Is de categorie personen met een dubbele nationaliteit wel loyaal aan Nederland? Dienen deze personen niet voor één nationaliteit te kiezen?'

Geschiedenis
Het terugdringen van meervoudige nationaliteit is niet iets van de laatste jaren. Al in de Wet op het Nederlanderschap en Ingezetenschap van 1892 werd bepaald dat het vrijwillig verkrijgen van een andere nationaliteit automatisch verlies van het Nederlanderschap betekende. Nederland is in de jaren zestig partij geworden bij het Verdrag van Straatsburg betreffende gevallen van meervoudige nationaliteit en betreffende militaire verplichtingen in geval van dubbele nationaliteit. De lidstaten bij dit Verdrag beoogden meervoudige nationaliteit verder tegen te gaan. Ook uit de Memorie van Toelichting behorend bij de Rijkswet op het Nederlanderschap 2003 blijkt dat een van de voornaamste doelstellingen van deze wet is het terugdringen van meervoudige nationaliteit.

Meervoudig staatsburgerschap
Nederland blijft vasthouden aan het uitgangspunt dat meervoudige nationaliteit zoveel mogelijk dient te worden voorkomen. Terwijl adviezen van onafhankelijke adviescommissies als de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), bepleiten dat het niet zinvol is om het hebben van meervoudige nationaliteit tegen te gaan. Ook steeds minder landen van de Europese Unie hebben een probleem met meervoudige nationaliteit. Toch ziet het er niet naar uit dat de Nederlandse regering op dit punt snel van mening zal veranderen. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat demissionair minister van Justitie, Hirsch Ballin, zich in het debat in januari 2010 redelijk genuanceerd heeft uitgelaten over dit onderwerp. 'Het voortdurend de indruk wekken dat het meervoudig staatsburgerschap een probleem in zichzelf is, klopt gewoon niet', aldus de minister.

In deze bijdrage zal ik mij richten op het ontstaan van meervoudige nationaliteit van rechtswege of door optie of naturalisatie. In een tweede bijdrage (die volgende maand zal verschijnen) zal ik ingaan op het verlies van het Nederlanderschap door het vrijwillig verkrijgen van een andere nationaliteit en de uitzonderingen daarop.

Kind geboren uit een Nederlandse ouder en een ouder van een andere nationaliteit
Een kind, geboren uit een Nederlandse vader of moeder, krijgt bij geboorte van rechtswege de Nederlandse nationaliteit. Indien één van de ouders een andere nationaliteit bezit, kan het zijn dat het kind, op basis van de nationaliteitswetgeving van het land van die andere nationaliteit, ook die andere nationaliteit verkrijgt. In dat geval heeft het pasgeboren kind een dubbele nationaliteit. Het hebben van een dubbele nationaliteit is in deze situatie geoorloofd.

Nederlander worden door naturalisatie of optie: dubbele nationaliteit toegestaan?
Een persoon die een aantal jaren in Nederland verblijft op basis van een geldige verblijfsvergunning, kan door optie of naturalisatie de Nederlandse nationaliteit verkrijgen. Daarbij gelden verschillende voorwaarden. Bij naturalisatie is één van die voorwaarden dat afstand moet worden gedaan van de oorspronkelijke nationaliteit.

Naturalisatie
Personen die de Nederlandse nationaliteit willen verkrijgen via naturalisatie dienen afstand te doen van hun oorspronkelijke nationaliteit. Er bestaat een aantal uitzonderingen op deze regel.
De meest voorkomende uitzondering is dat bij huwelijk (of geregistreerd partnerschap) met een Nederlander degene die naturaliseert zijn oorspronkelijke nationaliteit mag behouden. Ook de verzoeker om naturalisatie die in Nederland, de Nederlandse Antillen of Aruba is geboren en daar ten tijde van zijn naturalisatie verzoek zijn hoofdverblijf heeft (dat wil zeggen een verblijfsvergunning),  mag zijn oorspronkelijke nationaliteit behouden. Datzelfde geldt voor een naturalisandus die in Nederland, de Nederlandse Antillen of Aruba is erkend als vluchteling. De naturalisandus die voor het bereiken van de meerderjarige leeftijd gedurende een periode van vijf jaar toelating en hoofdverblijf heeft gehad in Nederland kan op dit moment nog steeds zijn oorspronkelijke nationaliteit behouden, maar let op: als wetsvoorstel 31 813 (waarover later meer) wordt aangenomen, komt deze uitzondering te vervallen.

Minderjarigen
Daarnaast zijn er andere situaties denkbaar waarin een beroep kan worden gedaan op de uitzondering van het afstandsvereiste. Als een naturalisandus kan aantonen dat hij een substantieel financieel nadeel zal lijden wanneer hij zijn oorspronkelijke nationaliteit moet opgeven (er is bijvoorbeeld een erfenis die niet kan worden opgestreken zonder in het bezit te zijn van de oorspronkelijke nationaliteit), hoeft hij geen afstand te doen. Ook wanneer hij aantoont dat het land van zijn oorspronkelijke nationaliteit in zijn geval niet meewerkt aan het doen van afstand, kan hij zijn oorspronkelijke nationaliteit behouden omdat afstand dan redelijkerwijs niet kan worden verlangd. Bovendien zijn er nationaliteiten die op grond van de nationaliteitswetgeving van het land nooit kunnen worden verloren, zoals de Marokkaanse of de Argentijnse nationaliteit. Indien een persoon met de Marokkaanse nationaliteit door naturalisatie de Nederlandse nationaliteit verkrijgt, zal hij nooit afstand kunnen doen van de Marokkaanse nationaliteit.
Minderjarigen kunnen nooit zelfstandig naturaliseren (een enkele uitzondering daargelaten). Zij kunnen delen in de naturalisatie van hun ouders wanneer dat specifiek wordt aangegeven in het naturalisatieverzoek. Minderjarigen behoeven nooit afstand te doen van hun oorspronkelijke nationaliteit. Dit volgt rechtstreeks uit het Europees Verdrag inzake nationaliteit.

Optie
Bij optie behoeft geen afstand te worden gedaan van de oorspronkelijke nationaliteit. In dat geval mag de nieuwe Nederlander dus een dubbele nationaliteit hebben. Er is in wetsvoorstel 31 813 tot wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot meervoudige nationaliteit en andere nationaliteitsrechtelijke kwesties, dat momenteel wordt behandeld in de Eerste Kamer, wel een wijziging op handen. Meerderjarigen die de Nederlandse nationaliteit willen verkrijgen door optie vanwege het feit dat zij vanaf hun vierde levensjaar legaal in Nederland hebben verbleven en op het moment van het optieverzoek nog steeds in Nederland woonachtig zijn, moeten (wanneer het wetsvoorstel wordt aangenomen) afstand doen van hun oorspronkelijke nationaliteit.

De gedachte achter deze wetswijziging is de veronderstelling dat voor deze optant geldt dat de effectieve band met Nederland het sterkst is en dat de andere nationaliteit dan ook weinig praktische betekenis heeft. Alle overige optanten kunnen hun oorspronkelijke nationaliteit behouden.

Let op:
Voor al het bovenstaande geldt dat altijd zal moet worden bekeken of het land van de andere nationaliteit dubbele nationaliteit toestaat. Het kan best zo zijn dat de Nederlandse wetgeving het toestaat om beide nationaliteiten te behouden, maar dat volgens de nationaliteitswetgeving van het land van de oorspronkelijke nationaliteit de verkrijging van de Nederlandse nationaliteit automatisch verlies van de oorspronkelijke nationaliteit oplevert.

Wetsvoorstel 31813
Wetsvoorstel 31 813 wordt momenteel behandeld in de Eerste Kamer. Zoals hierboven al vermeld beoogt dit wetsvoorstel voor één categorie optanten de invoering van de afstandsplicht. Zij kunnen dus hun oorspronkelijke nationaliteit niet behouden. Ook beoogt het wetsvoorstel schrapping van één uitzondering op het afstandsvereiste voor naturalisandi. Voor het overige betreft het wetsvoorstel geen veranderingen ten aanzien van dubbele nationaliteit.

Latente Nederlanders
Rest mij te vertellen dat ten aanzien van de latente Nederlanders (kinderen voor 1985 geboren uit een Nederlandse moeder en een niet-Nederlandse vader voor wie het mogelijk gaat worden om de Nederlandse nationaliteit te verkrijgen door optie) de leden van de Eerste Kamer tot dusverre geen kritische vragen hebben gesteld. Zoals het er nu naar uitziet, treedt de wet in of na de zomer van 2010 in werking en kunnen de latente Nederlanders alsnog via optie de Nederlandse nationaliteit verkrijgen voor henzelf (en eventueel voor hun kinderen). Zij behoeven dan geen afstand te doen van hun huidige nationaliteit. Ook voor deze groep is dubbele nationaliteit dus toegestaan.

 

In België is sinds juni 2007 week een nieuwe wet van kracht die het mogelijk maakt dat Belgen er in het buitenland twee nationaliteiten op na houden. Tot nu toe verloren Belgen die een andere nationaliteit aanvroegen, automatisch hun Belgische paspoort. Dat automatisme is nu verdwenen. De nieuwe wet is aangenomen omdat de Belgische regering het belangrijk vindt dat Belgen in het buitenland de band met hun moederland kunnen behouden. 

De nieuwe wet had heel wat voeten in aarde. De invoering heeft veel tijd gekost, ondermeer omdat het Verdrag van Europa moest worden opgezegd. Dat kon alleen met instemming van alle ondertekenaars van dat verdrag. De nieuwe wet zal in de landen die dat verdrag ondertekenden, (Oostenrijk, Denemarken, Frankrijk, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Spanje en het Verenigd Koninkrijk) pas over een jaar van kracht worden.

Concreet
Dat betekent concreet dat een Belg die volgende week in de Verenigde Staten de Amerikaanse nationaliteit aanvraagt, een Belg blijft mét een extra nationaliteit erbij. Een Belg die Nederlander wil worden, kan beter nog een jaar wachten, tenminste: als hij de Belgische nationaliteit wenst te behouden. De nieuwe wet heeft geen terugwerkende kracht. 

Nooit meer uitgesloten
De Waalse minister van Justitie Laurette Onkelinx (Parti Socialiste) spreekt van een belangrijke wetswijziging die Belgen in het buitenland helpt bij het ontwikkelen van een carrière. "In bepaalde landen is het een belangrijk obstakel als men de daar geldende nationaliteit niet heeft, bijvoorbeeld voor de professionele loopbaan of voor het kopen van onroerend goed." Aan de andere kant zijn volgens de minister veel Belgen zeer gehecht aan hun oorspronkelijke nationaliteit en is het een goede zaak als Belgen die in het buitenland een 'briljante carrière' hebben gemaakt, zich ook in de toekomst nog Belg kunnen noemen.
De nieuwe wet zorgt ervoor dat die Belgen zich niet 'uitgesloten' zullen voelen door hun vaderland.

Discussie
De vraag of in het buitenland verblijvende Belgen wel loyaal kunnen zijn aan hun nieuwe thuisland als ze de Belgische nationaliteit behouden is niet aan de orde geweest. Omgekeerd woedde in Nederland en België de afgelopen tijd wel een hevige discussie over de vraag of het hebben van een dubbele nationaliteit in beide landen aanvaardbaar is. Aanleiding was het PvdA Kamerlid Arib, die naast de Nederlandse ook de Marokkaanse nationaliteit heeft en de Marokkaanse koning adviseert inzake mensenrechten. Volgens de Nederlandse parlementariër Geert Wilders zou Arib niet loyaal kunnen zijn aan twee landen tegelijk.

Kiezen
Het verhaal bleef ook in België niet onopgemerkt. De voorman van Vlaams Belang, Filip Dewinter, eiste in navolging van Geert Wilders dat Belgische 'verkozenen' zouden kiezen tussen de Belgische of de oorspronkelijke nationaliteit. Dit leidde tot protesten van verscheidene Belgische politici met een 'allochtone' afkomst. Zoals bijvoorbeeld Fadila Laanan, als minister in de Franse gemeenschapsregering verantwoordelijk voor cultuur. Zij benadrukt dat Marokko haar onderdanen altijd als staatsburger beschouwt, ook als een andere nationaliteit is verkregen.

Dat merkte ze toen ze onlangs naar Marokko reisde voor een werkbezoek en haar Belgische paspoort vergeten was. Dat was voor de douane geen probleem, omdat ze in Marokkaanse databestanden nog steeds als Marokkaanse staat geregistreerd. Ze had voor de discussie rond Wilders en Dewinter nooit vragen over de dubbele nationaliteit gehad. "Opeens stelde men zich de vraag of ik met mijn Marokkaanse afkomst wel goed de Belgische belangen zou verdedigen, terwijl ik gewoon Belgische ben. Dat was gewoon racisme."