AWBZ-zorg Nederland lijkt op alles een beetje

01-09-2009

Drie varianten in AWBZ-achtige regelingen elders in Europa.

Wie in Nederland is uitgeschakeld, ziet mogelijk een lange reeks instanties voorbijkomen: de arbodienst, verzekeraars, het UWV, het CWI, het re´ntegratiebedrijf, het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ), het zorgkantoor en een batterij zorgverleners.
Elders in Europa gaat dat anders. Hoe anders, heeft het CIZ laten uitzoeken door de Universiteit Utrecht, dat de AWBZ-achtige regelingen in Europa heeft bekeken. Het rapport daarover verschijnt deze week.

Er blijken drie hoofdvarianten te bestaan. In Zweden is alle zorg in standaardregelingen verzekerd. In Frankrijk springt de staat alleen in uiterste noodzaak bij en Duitsland neemt een middenpositie in. Daar is de zorg regionaal geregeld.
Een opvallend verschil is de scheiding tussen jong en oud. In Nederland geldt de AWBZ voor iedereen. Andere landen hebben meestal aparte regelingen voor ouderen en jongeren.

Als gevolg van de vergrijzing worstelen veel landen met hun regelingen. ‘Want met het ouder worden stijgt vaak de zorgbehoefte’, zegt Arjan Vermeulen van het CIZ. ‘De ontwikkelingen zijn internationaal vergelijkbaar, zoals het toenemende beroep op zorg. Van de organisatie elders kunnen we misschien iets leren.’

Elk land heeft zijn eigen traditie, die bepalend is voor de zorgregelingen. In Frankrijk zijn in principe het individu en de familie verantwoordelijk. Dat gaat met eigen geld of via een verzekering. Familieleden, ouders, kinderen en kleinkinderen zijn wettelijk verplicht elkaar te ondersteunen. Wie overheidszorg wil, vermaakt zijn bezit aan de staat. Familieleden doen dan afstand van de erfenis. Willen ze die houden, dan worden ze geprikkeld om zelf familie in nood te helpen.

Het Franse model staat haaks op het Zweedse. Daar garandeert de staat zorg aan hulpbehoevenden. Maar het systeem kraakt. Zweden vergrijst erg snel. Daardoor stijgt de vraag naar ouderenzorg en lopen de kosten op.
Net als in Zweden, is in Nederland sprake van standaardzorg. De minister en de staatssecretaris van Volksgezondheid, Ab Klink (CDA) en Jet Bussemaker (PvdA), zeggen dat er meer rekening moet worden gehouden met de wensen van het individu. Zij stellen voor dat hulpbehoevenden een tegoedbon krijgen, die hen recht geeft op zorg naar keuze.

Daarmee neigen zij naar het Duitse model. In Duitsland bestaan voor grote groepen burgers verplichte zorgverzekeringen. Die verzekeringen hebben contracten met lokale zorgaanbieders. Wie in aanmerking komt voor zorg, krijgt een lijst met zorgaanbieders. Het bedrag van de verzekering is meestal niet toereikend. Individueel moet dus worden bijbetaald, maar iedereen kan zorg op maat kiezen. In Duitsland kan ook worden gekozen voor een bedrag waarmee buren of familieleden die zorg verlenen worden betaald. Dat lijkt op het Nederlandse persoonsgebonden budget.

Zo is Nederland opgeschoven van het Zweedse standaardmodel naar het Duitse systeem. Staatssecretaris Bussemaker, verantwoordelijk voor de AWBZ, laat nu experimenten uitvoeren met samenwerking tussen UWV, CWI, gemeenten en AWBZ-zorg. Daarmee neigt Nederland ook een beetje naar het Franse model, waar de ‘case-manager’ als contactpersoon tussen burger en bureaucratie, een gevestigd fenomeen is.

Bron: Volkskrant, 31-08-2009